10 najważniejszych cytatów z mowy noblowskiej Olgi Tokarczuk, które powinniśmy znać 29.01.2022 - Książki. Wybrałyśmy dla was 10 najważniejszych cytatów z mowy noblowskiej Olgi Tokarczuk w Sztokholmie pt. "Czuły narrator". , które z pewnością przejdą do historii, a dotyczą bezpośrednio nas i świata, w którym żyjemy.
Olga Tokarczuk. Polska pisarka, eseistka, autorka scenariuszy, poetka, psycholog. Laureatka Nagrody Nobla w dziedzinie literatury za rok 2018, laureatka The Man Booker International Prize 2018 za powieść "Bieguni" (Flights) oraz dwukrotna laureatka Nagrody Literackiej „Nike” za powieści: "Bieguni" (2008) i "Księgi Jakubowe" (2015).
Olga Nawoja Tokarczuk ([tɔˈkart͡ʂuk]; born 29 January 1962) is a Polish writer, activist, and public intellectual. She is one of the most critically acclaimed and successful authors of her generation in Poland; in 2019, she was awarded the 2018 Nobel Prize in Literature as the first Polish female prose writer for "a narrative imagination that with encyclopedic passion represents the
Fast Money. 16 września 2008 Autor: Opublikowano w Ciekawostki, Książki 2 komentarzy Permalink Całkiem niedawno odbyły się wybory Miss Polonii 2008, a jury po raz kolejny próbowało oszacować kobiece piękno i wskazać ideał. Myślę sobie, że piękno to jednak pojęcie mocno względne, podobnie jak kontrastująca z nim brzydota, a mimo to za najbrzydszą kobietę świata uznano, żyjącą w latach 1834-1860, Julię Pastranę. Meksykańska kobieta, odkupiona od swojej matki przez późniejszego męża Theodora Lenta, występowała jako atrakcja w wielu krajach Europy ze względu na swoją specyficzną urodę. Jej całe ciało (za wyjątkiem spodu stóp i wewnętrznej części dłoni) pokryte było włosami, a twarz i układ szczęki upodobniały ją do zwierzęcia (małpy, niedźwiedzia). Oglądając Julię Pastranę i jej występy, słuchając jej ładnego śpiewu i gry na instrumentach, mało kto pewnie zastanawiał się co czuła, spoglądając na rozentuzjazmowany tłum gapiów. Do wnętrza Julii Pastrany postanowiła zajrzeć Olga Tokarczuk, w opowiadaniu „Najbrzydsza kobieta świata” należącym do literackiego zbioru „Gra na wielu bębenkach”(książka została nominowana do Literackiej Nagrody NIKE 2002). Inspiracją stała się wizyta pisarki w Patologisches Museum, w którym na własne oczy mogła zobaczyć „najbrzydszą kobietę świata”. „Myślał o niej, leżąc na wznak w hotelowym łóżku. Patrzył wprost w wilgotną, nie wietrzoną hotelową ciemność. Taka gęsta przestrzeń sprzyjała jego wyobraźni. Leżał i zastanawiał się, jak to jest być kimś takim jak ona. Jak to się czuje od środka. Jak widzi się świat oczami podobnymi do oczu świni, jak wdycha się powietrze zniekształconym nosem, czy czuje się te same zapachy? I jak to jest, gdy dotyka się codziennie siebie, przy myciu, drapaniu się, przy okazji tych wszystkich, drobnych nieistotnych gestów?” Olga Tokarczuk – „Gra na wielu bębenkach” Julia Pastrana jako niemowlę została oddana do objazdowego cyrku i już od samego początku stała się sensacją – dziewczynka z brodą, potem kobieta o odrażającym wyglądzie. „Stała bez ruchu, świadoma, że wpatrują się w nią dziesiątki oczu, że chciwie spijają każdy szczegół, by potem opowiadać tę twarz znajomym, sąsiadom albo własnym dzieciom, by go sobie przywołać, porównując w lustrze ze swoją twarzą.” Olga Tokarczuk Wielokrotnie próbowała porzucić tak nieludzki sposób życia, buntując się przeciwko postrzeganiu jej jako bezosobowej atrakcji, pozbawionej uczuć i pragnień, ale zbyt często słyszała: „Wychowałaś się w cyrku. Chcesz, potrzebujesz, żeby na ciebie patrzono. Umarłabyś bez wzroku ludzi.” Marząc o mężczyźnie i ucieczce z samotności, nie zauważyła nawet, że człowiek, który się jej oświadcza jest wyrachowanym handlarzykiem. Przyjęła więc oświadczyny. „I było to dziwne, bo ona stała się jego najcenniejszym dobrem. Mógł płacić za wino jej brzydotą. Mało tego, opisem jej twarzy mesmeryzował młode, piękne kobiety, które kazały sobie mówić o niej nawet wtedy, gdy potem już nagie pod nim leżały.” Olga Tokarczuk Potem urodziła mu dziecko, które podobnie jak ona, swoją sposobnością przypominało bardziej zwierzę niż człowieka. „Stał się podwójny. Chciał, żeby urodziła dziecko takie samo jak ona – mieliby wtedy jeszcze więcej kontaktów, jeszcze więcej zaproszeń. W razie czego byłby ubezpieczony na długie życie, nawet gdyby jej coś się stało. Może stałby się słynny? Ale zaraz potem przychodziła paniczna myśl, że dziecko będzie potworem. Że najchętniej wyrwałby je z jej brzucha, żeby je ochronić od jej zatrutej, niosącej złe cechy krwi.” Olga Tokarczuk Olga Tokarczuk doskonale i w sposób niemal poetycki przedstawiła uczucia i emocje swoich bohaterów (bohaterów zaczerpniętych z życia), z jednej strony posługując się momentami odrażającymi naturalistycznymi opisami, z drugiej – dotykając ludzkiego dna i jego wewnętrznych wstrząsających rozterek. „o wtedy pojawiło mu się w głowie pytanie, którego nie mógł jej zadać: Kim ty jesteś?” „Kim ty jesteś?” Kim ty jesteś?”, powtarzał sobie i nawet nie spostrzegł, kiedy zaczął je w myśli zadawać innym, a nawet samemu sobie, przed lustrem, przy goleniu. Było tak, jakby odkrył jakąś tajemnicę – że wszyscy są przebrani. Że te ludzkie twarze są maskami, jakby się całe życie było na weneckim balu. Fantazjował czasami po pijanemu – bo na trzeźwo nie dopuszczał do siebie takich bzdur – że zdejmuje te maski, a one z lekkim trzaskiem przyklejonego papieru odsłaniają – co? Nie wiedział.” Olga Tokarczuk Cała literacka próba sięgnięcia do wnętrza i życia historycznej postaci mogłaby zakończyć się słowami Emersona „Choćbyśmy cały świat zeszli w poszukiwaniu Piękna, nie znajdziemy go nigdzie, jeżeli nie nosimy go w sobie”. Kto zatem był Piękną, a kto Bestią? Tagged under: Gra na wielu bębenkach Julia Pastrana kobiety książka Najbrzydsza kobieta świata Olga Tokarczuk
Olga Tokarczuk otrzymała Nagrodę Nobla! To świetna okazja, by przypomnieć dzieła pisarki. Co napisała Olga Tokarczuk? Jakie tematy porusza w swoich książkach? Sprawdźcie, jak dobrze znacie twórczość noblistki. Pochodząca z Sulechowa pisarka dołączyła do grona polskojęzycznych laureatów literackiej Nagrody Nobla, wśród których są już Henryk Sienkiewicz, Władysław Reymont, Czesław Miłosz i Wisława Szymborska. Jakie książki Olgi Tokarczuk warto znać? Za które powieści otrzymała nagrody literackie? Poniżej prezentujemy wszystkie jej Olgi Tokarczuk„Podróż ludzi Księgi” (1993)Tak swoją literacką podróż zaczynała Olga rok 1685. Król Słońce ustanawia katolicyzm jedynym legalnym wyznaniem. Grupy hugenotów przemierzają kraj, by dotrzeć na północ, gdzie mają nadzieję znaleźć nową okien karety banitom przygląda się grupa nietypowych podróżnych, zmierzających na południe. Porzucona przez narzeczonego kurtyzana Weronika, Markiz parający się alchemią, twardo stąpający po ziemi bogacz de Berle oraz Gauche — niemy woźnica z nieodstępującym go żółtym psem. Każde z nich opuściło Paryż z innego powodu. Ta podróż, momentami wręcz awanturnicza, może odmienić nie tylko ich losy, ale również dzieje całej w Pirenejach, ku którym zmierzają, w trudno dostępnym górskim wąwozie, w murach małego klasztoru od wieków ukryta jest Księga. Teraz ma szansę zaważyć na przyszłości świata. Tylko czy świat jest gotowy na to, by Księga została odnaleziona?Młodzieńcza powieść, napisana 30 lat temu, jest prawdziwą kopalnią motywów, które Olga Tokarczuk rozwijała w swoich kolejnych utworach, zdobywając przy tym międzynarodowe uznanie i uwielbienie czytelników.„ (1995)Tajemnica ludzkiej osobowości. Odkrywanie sensu życia i świata. Powieść, która utorowała Oldze Tokarczuk uznanie czytelników i rok 1908. Piętnastoletnia Erna Eltzner, z pozoru nie wyróżniająca się niczym szczególnym córka niemieckiego fabrykanta, zaczyna przejawiać zdolności mediumicznie. Dziewczyna dojrzewa wraz ze swoim stuleciem – równie nieukształtowanym i zagadkowym jak ona. W dziwny sposób bardziej niż świat zmarłych odbija świat żywych: lęki, pragnienia i tęsknoty ludzi żyjących podobnie jak my na przełomie zdobyła nominację do Nagrody Literackiej „Nike” 1997 i uzyskała nagrodę czytelników.„Prawiek i inne czasy” (1996)Od lat porusza czytelników na całym świecie. Jedna z najpoczytniejszych i najgłośniejszych współczesnych polskich powieści, przełożona na ponad dwadzieścia – wieś położona w centrum Polski – tutaj codzienność splata się z niezwykłością, rzeczywistość z mitem, a powszednie życie jest ważniejsze od wielkich wydarzeń. W burzliwych latach XX wieku kilka pokoleń kilku rodzin mieszkających w Prawieku walczy o swoje szczęście i przyszłość. Ich losy układają się w uniwersalną opowieść o czasie, przemijaniu i ludzkim losie.„Dom dzienny, dom nocny” (1998)Ponadczasowa, popularna na całym świecie, uznana za jedną z najważniejszych współczesnych polskich powieści. Nagrodzona prestiżową międzynarodową Brücke bohaterka wprowadza się do domu u podnóża Sudetów w przygranicznej Nowej Rudzie, razem z okolicą zaczyna poznawać kolejne opowieści mieszkańców. Żywot świętej Kummernis, dzieje wysiedlonej przed laty niemieckiej rodziny, wydarzenia z życia perukarki Marty i innych sąsiadów – każda z tych historii pomaga jej zrozumieć miejsce, w którym się osiedliła, ale przede wszystkim pozwala odkryć kolejne wymiary rzeczywistości. Rzeczywistości na pograniczu jawy i snu, wspólnej nam wszystkim, bez względu na czasy i miejsca, w których żyjemy.„Ostatnie historie” (2004)Nowoczesna, współczesna saga. Trzy historie i trzy sposoby oswajania śmierci w jednej z najbardziej poruszających powieści Olgi babki, córki i wnuczki rozeszły się przed laty. Teraz Paraskewia, Ida oraz Maja stają w obliczu śmierci. Każda z nich musi zmierzyć się z tym doświadczeniem samotnie, każda radzi sobie inaczej. Ich historie tworzą powieściową kronikę przemijania i utraty.„Grając światłem i cieniem, autorka z wyjątkowym kunsztem kreśli wzruszające portrety trzech kobiet – portrety, których tłem jest krajobraz bezkresnego smutku”. – „Le Figaro”„Oldze Tokarczuk nie grozi dostosowywanie się do rynku. Dawno osiągnęła sukces, o sławę nie zabiega, a literaturę traktuje jak rozmowę. A skupienie, z jakim opowiada, udziela się czytelnikom. Potrafi dokonać tego, co najtrudniejsze: odsłonić doniosłość skrytą w codzienności. Potoczne życie odzyskuje w jej prozie gęstość, wewnętrzne skomplikowanie, okruch znaczenia i dramatyzm niepewności”. – Przemysław Czapliński, „Gazeta Wyborcza”„Niepokojące, wciągające, przejmujące historie”. – „Focus”„Anna In w grobowcach świata” (2006)Jeden z najstarszych mitów w historii ludzkości w nowej, współczesnej odsłonie. Uwalniająca wyobraźnię, nowoczesna Tokarczuk uwspółcześnia mit pochodzący sprzed niemal czterech tysięcy lat – historię o sumeryjskiej bogini Inannie, która zstąpiła do krainy zmarłych. Z rozmachem stwarza różnobarwną, rozpisaną na wiele głosów opowieść, w której wizja nowoczesności splata się z tym, co uniwersalne – ponadczasową, głęboko ludzką historią o przezwyciężaniu śmierci.„Bieguni” (2007)Jedna z najgłośniejszych i najszerzej komentowanych powieści ostatnich mamy wspólnego z biegunami – prawosławnym odłamem starowierców, ludźmi, którzy zło oswajają ruchem? Ile jest w nas z biegunów?Od dawnych sułtańskich pałaców przez siedemnastowieczne gabinety osobliwości po współczesne hale odlotów – Olga Tokarczuk zabiera czytelników w niezwykłą podróż przez różne miejsca i czasy. Zaprasza do wspólnego oswajania migotliwej, fragmentarycznej rzeczywistości, do porzucania utartych szlaków. Ta powieść nie ma granic – dzieje się na całym uhonorowana Nagrodą Literacką „Nike” 2008 oraz nagrodą czytelników. W przekładzie na język angielski „Flights” nagrodzono Międzynarodową Nagrodą Bookera.„Prowadź swój pług przez kości umarłych” (2009)Thriller moralny z kryminalną zagadką. Powieść zekranizowana przez Agnieszkę Holland w filmie „Pokot”.W oddalonej od reszty świata górskiej osadzie w pięknej Kotlinie Kłodzkiej mieszka ze swoimi psami Janina Duszejko – nieco ekscentryczna starsza pani, miłośniczka astrologii, która w wolnych chwilach dogląda domów nieobecnych sąsiadów i tłumaczy poezję Williama Blake’ przez tę spokojną okolicę przetacza się fala morderstw, których ofiarą padają miejscowi myśliwi. Czy to możliwe, by to zwierzęta – jak sugeruje Duszejko – zaczęły czyhać na życie swych oprawców? Wszak Blake pisał: „Błąkająca się Sarna po lesie / Ludzkiej Duszy niepokój niesie”…Powieść w 2010 została nominowana do Nagrody Literackiej Nike. W tłumaczeniu na język angielski „Drive Your Plow Over the Bones of the Dead” zdobyło nominację do Międzynarodowej Nagrody Bookera.„Księgi Jakubowe” (2014)Rok 1752. Do Rohatyna na Podolu przybywają kasztelanowa Katarzyna Kossakowska i towarzysząca jej poetka Elżbieta Drużbacka. Jednym z gości na powitalnej kolacji jest miejscowy proboszcz Benedykt Chmielowski, autor pierwszej polskiej encyklopedii. Ksiądz i poetka, osoby rozmiłowane w księgach, szybko znajdują wspólny język – rozpoczynają rozmowę, którą później kontynuować będą w później, także na Podolu, pojawia się młody, przystojny i charyzmatyczny Żyd – Jakub Lejbowicz Frank. Tajemniczy przybysz z odległej Smyrny zaczyna głosić idee, które szybko dzielą społeczność żydowską. Dla jednych heretyk, dla innych zbawca, już niebawem ma wokół siebie krąg oddanych uczniów, zaś wywołany przezeń ferment może odmienić bieg tysiąc stron, kilkadziesiąt wątków i postaci — Księgi Jakubowe imponują literackim rozmachem, wielością poziomów i możliwych interpretacji. Olga Tokarczuk pełnymi garściami czerpie z tradycji powieści historycznej, poszerzając jednocześnie jej granice gatunkowe. Z ogromną dbałością o szczegóły przedstawia realia epoki, architekturę, ubiory, zapachy. Odwiedzamy szlacheckie dwory, katolickie plebanie i żydowskie domostwa, rozmodlone i zanurzone w lekturze tajemniczych pism. Na oczach czytelników pisarka tka obraz dawnej Polski, w której egzystowały obok siebie chrześcijaństwo, judaizm, a także islam.„Księgi Jakubowe” to nie tylko powieść o przeszłości. Można ją czytać również jako refleksyjne, momentami mistyczne dzieło o samej historii, jej zakrętach i trybach, które decydują o losach całych narodów. To właśnie w połowie XVIII wieku, u progu Oświecenia i przed rozbiorami, wybitna pisarka poszukuje odpowiedzi na pytania o dzisiejszy kształt naszej części zdobyła Nagrodę Literacką „Nike” 2015. „Księgi Jakubowe” w 2017 roku zdobyły rónież Międzynarodową Nagrodę Literacką samorządu Sztokholmu. Rok 2019 przyniósł z kolei nagrodę Laure-Bataillon dla najlepszej książki przełożonej na język tylko powieściTwórczość Olgi Tokarczuk nie zamyka się tylko w powieściowych ramach. To również opowiadania, te publikowane w autorskich zbiorach, a także wraz z innymi pisarzami. Poza tym noblistka pisze eseje, wydała tomik wierszy, a nawet – wspólnie z ilustratorką Joanną Concejo – książkę dla dzieci.„Miasto w lustrach” (1989)Wydawniczy debiut. Dołączony jako wkładka do nr 10/1989 roku nieistniejącego już czasopisma „Okolice”, ten tomik wierszy Olgi Tokarczuk to jak dotąd jedyny tom poetycki w dorobku polskiej noblistki.„Szafa” (1997)Porywająca, niepokojąca wyobraźnia Olgi Tokarczuk. Opowiadania, w których wyobraźnia sąsiaduje z mitami, a przedmioty znaczą więcej, niż można się tych historii starają się oswoić otaczającą ich rzeczywistość. Ta jednak ciągle im się wymyka. Wydaje im się złudna, nieprzejrzysta, czasem też nieprawdziwa...„W trzech opowiadaniach z tego tomiku na kilkudziesięciu stronicach otrzymujemy jak w pigułce skoncentrowane najważniejsze tropy twórczości Tokarczuk: kłopoty z tożsamością i kłopoty z istnieniem. Wszystkie opowiadania są wysokiej próby”. – Mariusz Cieślik, „Polityka”„Lekcja pisania” (1998)Na książkę składają się teksty dwudziestu wybitnych współczesnych prozaików i poetów polskich (wśród nich nie tylko Olgi Tokarczuk, lecz także Wisławy Szymborskiej, Julii Hartwig, Ludmiły Marjańskiej, Hanny Krall, Henryka Grynberga, Jerzego Pilcha, Stefana Chwina i Janusza Andermana). Jest to swoisty „podręcznik" pisania prozy i poezji. Autorzy opowiadają o swoich doświadczeniach, opisują metody, jakimi posługują się w pracy i próbują dociec, czy pisania można się nauczyć. Rzecz dla wszystkich zainteresowanych literaturą w praktycznym i teoretycznym sensie.„Opowieści wigilijne” (2000)Wydany wraz z Jerzym Pilchem i Andrzejem Stasiukiem zbiór opowiadań. Troje wybitnych polskich pisarzy przedstawia trzy opowieści osadzone w polskim, świątecznym klimacie. Opublikowane w tym tomie opowiadanie Tokarczuk „Profesor Andrews w Warszawie” weszło do kanonu lektur szkolnych.„Lalka i perła” (2001)Inspirujące, osobiste odczytanie najważniejszej polskiej powieści XIX dzieło Prusa lekturą klasyków filozofii i poezji, Olga Tokarczuk odkrywa Lalkę na nowo. W opowieści o Stanisławie Wokulskim dostrzega ponadczasową historię człowieka czasu przełomu – jego dążeń, pragnień i obsesji.„Pisarka zaprasza na lekcję czytania inną niż w szkole. Inną – to znaczy jaką? Najkrócej mówiąc, nastawioną na poszukiwanie w „Lalce” tego, co tajemnicze, wieloznaczne, zakotwiczone w nieświadomości, bliskie marzeniom sennym i baśniowe”. – Dariusz Nowacki, „Gazeta Wyborcza”.„Esej Olgi Tokarczuk o „Lalce” Bolesława Prusa potwierdza wyjątkowość autorki. Tokarczuk jest chyba jedyną pisarką swojego pokolenia, która związek z tradycją rozumie bardzo konkretnie – jako wspólnotę duchową ufundowaną na pytaniach przełomu XIX i XX wieku. Te pytania dotyczą relacji między nauką a sztuką, wiedzą a metafizyką, wewnętrzną wolnością jednostki a historią. Najważniejszy jest jednak Prus. Czyta go Tokarczuk niespiesznie, z wdziękiem i wiarą w potęgę starego mistrza”. – Grażyna Borkowska, „Res Publica Nova”.„Gra na wielu bębenkach” (2001)Najgłośniejszy i najszerzej komentowany w Polsce tom opowiadań ostatnich dekad. Galeria postaci, różnorodność stylów i niezwykłość historii, kwintesencja pisarstwa Olgi zasłoną codzienności autorka dostrzega zawsze coś, co burzy porządek i niepokoi. Odkrywamy to w intrygującej opowieści o czytelniczce kryminałów, w napisanym ze swadą historycznym apokryfie czy w miniaturze o angielskim profesorze, który przybywa do Warszawy 12 grudnia 1981 roku i nazajutrz budzi się w obcej i niezrozumiałej krainie... Każde z opowiadań zamieszczonych w książce w odmienny, często zaskakujący sposób ożywia, przeformułowuje lub ocala bogactwo krótkiej zbiorze znalazły sie następujące opowiadania: „Otwórz oczy, jużnie żyjesz”, „Szkocki miesiąc”, „Podmiot”, „Wyspa”, „Bardo. Szopka”, „Najbrzydsza Kobieta Świata”, „Wieczór autorski”, „Zdobycie Jerozolimy. Raten 1675”, „Che Guevara”, „Skoczek”, „Profesor Andrews w Warszawie”, „Ariadna na Naksos”, „Glicynia”, „Tancerka”, „Wróżenie z fasoli”, „Żurek”, „Życzenie Sabiny”, „Próba generalna”, „Gra na wielu bębenkach”.„PL +50. Historie przyszłości” (2004)Jedni z najlepszych współczesnych polskich prozaików, pisarze science-fiction, felietoniści i naukowcy chwycili za pióra i stworzyli alternatywne wizje Polski Anno Domini 2054. Jacek Dukaj, czuwający nad całością przedsięwzięcia, zaprosił do rozważań o naszej przyszłości Olgę Tokarczuk, a także między innymi: Stanisława Lema, Zygmunta Baumana, Jerzego Sosnowskiego, Jadwigę Staniszkis, Edmunda Wnuka-Lipińskiego, Ryszarda Kapuścińskiego, Marka Oramusa, Andrzeja Ziemiańskiego, Daniela Odiję, Tomasza Piątka, Maję Lidię Kossakowską i Jarosława Grzędowicza. Każdy z nich snuje oryginalną, zaskakującą opowieść o tym, jak będzie wyglądał kraj nad Wisłą za pół odwiedzi Polskę pod chińską okupacją, zobaczy świat pogańskiego matriarchatu, zmierzy się z koniecznością usypiania bezrobotnych oraz sprawdzi, jak smakują rządy bezosobowych procedur, dla których ważna jest tylko maksymalizacja efektywności. Nie zabraknie także obrazów dzikiej kultury blokowisk, karykatur eurobiurokracji czy rozważań o naturze ludzkiej. Ujrzymy nawet triumf polskiej kawalerii pancernej na afrykańskiej ziemi. Prognozy humorystyczne oraz traktujące przyszłości całkowicie serio, mówiące o sprawach dla Polski najważniejszych. Publikacja tomu zbiegła się z majowym przystąpieniem Polski do Unii Europejskiej, jednak nie przesądziło to wcale o treści prognoz. Autorzy z równie dużą swobodą przedstawili przyszłość Polski u boku unijnych państw, jak i w świecie, w którym Unia nie istnieje. Jak pisze Jacek Dukaj o antologii: „Powiada się, że literatura danego narodu potrafi dać wgląd w jego zbiorową podświadomość. Być może, więc dane mi było wejrzeć na moment w Polaków kolektywne lęki i marzenia o przyszłości ich kraju, gdy spiętrzyło się na moim biurku ponad pół setki powstałych w ciągu ostatniego roku tekstów, prezentujących wizje Polski za pięćdziesiąt lat. Najlepsze z nich znalazły się w antologii PL +50. Historie przyszłości”.„Pokaz prozy” (2006)Skończył się wiek XX, skończyła się PRL, dryfujemy ku innym lądom. Kto na przełomie epok dawał istotna świadectwo? Kto był łącznikiem między dawnymi a nowymi czasy? Kto się wybił, zabłysnął, dotknął istoty rzeczy choć raz? Antologia ta przedstawia to, co ważne, wartościowe, reprezentatywne, mające szansę przetrwać próbę czasu. Składają się na nią opowiadania największych polskich prozaików. Wszyscy należą do jednej grupy pokoleniowej tzw. średniego pokolenia, urodzonych w okresie mniej więcej 1945-1960. Każdy z nich osiągnął spektakularny sukces, zdobywając prestiżowe nagrody i rozgłos liczony obcojęzycznymi przekładami ich książek, a także stał się „wizytówką” polskiej literatury.„Zaraz wracam. Antologia” (2008)W sensie cywilizacyjnym ostatnie dwadzieścia lat to dla Polaków czas zmian, które trudno ogarnąć; trudno też je porównać do jakichkolwiek doświadczeń z przeszłości. Autorzy antologii postanowili sprawdzić, jak się w tej bezgranicznie nowej sytuacji zachowuje polski bohater literacki. Czy jego peregrynacje egzystencjalne mogą nam coś ważnego o nas samych powiedzieć?Dla pomysłodawców tej książki najbardziej interesujące są różnice zbiorowej tożsamości, które ujawniają się w kontaktach między ludźmi, kulturami i obyczajami. „Zaraz wracam" jest więc przede wszystkim antologią różnic. Nie tylko bowiem pisanie o innych, ale i życie obok nich jest sztuką porównywania. Gdyby pisarze przestali porównywać, literacka rzeczywistość stałaby się tautologiczna i oswojona do znudzenia. Trywialna literatura zamienia problemy w oczywistości, dobra – odwrotnie. W prozie „przemieszczonych" niemal każda obserwacja prowokuje pytania, skojarzenia i wątpliwości. Skąd w Szwecji „tyle pustych domów, czy budujecie na zapas, ujmując rozwody w planach mieszkaniowych". Dlaczego wy macie dubbing, a my „jednego faceta, który czyta wszystkie dialogi", i co jest lepsze? Skąd się wziął „zwyczaj dodawania w Czechach kopca stojącej, gęstej bitej śmietany do mięs, a nawet zup rybnych"? Dlaczego „Szwajcarzy tylko raz dziennie schodzą nad Leman – właśnie w porze schodzenia nad Leman". I jak się w tym wszystkim odnajduje Polak, któremu nagle – wszystko wolno?„1989. Dziesięć opowiadań o burzeniu murów” (2009)Dziewiątego listopada 2009 mija 20. rocznica upadku muru berlińskiego. Od jego zniknięcia w zakurzonych archiwach historii człowiek nie przestał budować murów oddzielających jednych ludzi od drugich. Kiedyś był jeden mur – symbol, miejsce oporu i cierpienia. Dziś jest wiele murów – mniej symbolicznych, mniej znanych, ukrytych, ale zbudowanych z tej samej mieszanki nienawiści, strachu i braku „1989. Dziesięć opowiadań o burzeniu murów” to próba uczczenia rocznicy upadku muru berlińskiego, przypomnienia absurdu jego pisarze – Olga Tokarczuk, Elia Barceló, Andrea Camilleri, Didier Daeninckx, Jiří Kratochvil, Ludmiła Pietruszewska, Ingo Schulze, Miklós Vámos – znani ze swej twórczości dla dorosłych, zostali poproszeni o skierowanie przesłania do czytelników pokolenia, które nie miało bezpośrednich doświadczeń z murem berlińskim, czytelników urodzonych po 1989 roku. Ponadto do antologii zostały wybrane dwa opowiadania nieżyjących wybitnych pisarzy – Maxa Frischa i Heinricha przesłania dziesięciu opowiadań ułatwią młodym odbiorcom ilustracje jednego z najbardziej innowacyjnych niemieckich ilustratorów Henninga Wagenbretha i słowo podsumowujące redaktora antologii Michaela Reynoldsa.„Moment niedźwiedzia (2012)„Czy zwierzęta noszą maski? I co się kryje w ich oczach, skoro »nie ma tam duszy«? Czy możliwa jest heterotopia – świat radykalnie inny od naszego, gdzie »nie ma mowy o zabijaniu i zjadaniu«, bo Inni to »partnerzy, bliscy«? Gdzie zamiast wiedzy-władzy mamy strategię świadomej niewiedzy, a zamiast dominacji – współodczuwanie? Balansując na granicy literackiej mitologii i krytycznej eseistyki, Olga Tokarczuk opowiada nam o ciele, seksualności i śmierci, o uwikłaniu w płeć i uwiedzeniu darkroomem. O Michelu Faberze i Matriksie. A także o swoich podróżach, mapach lęków i lądów, ulicach Amsterdamu i horyzoncie Masywu Ślęży. Jeśli świat tworzony przez Olgę jest nieco lepszy niż ten, w którym żyjemy, to nie przez przemilczenie jego bolesnych miejsc, tylko dzięki przemodelowaniu go na miarę człowieka myślącego, wnikliwego, wrażliwego, współczującego, takiego, jakim jest autorka”. – Kinga Dunin, fragment wstępu do zbioru esejów Olgi Tokarczuk„NieObcy” (2016)Zbiór opowiadań polskich pisarzy. Dochód ze sprzedaży książki został przekazany Polskiej Akcji Humanitarnej, która udziela pomocy cywilnym ofiarom kryzysu humanitarnego w jeden opowieści polskich pisarzy i reporterów, które powstały, żeby się nie bać. A także dlatego, byśmy zrozumieli, że pomagając innym, jeszcze bardziej pomagamy sobie samym.„Obcych potrzebujemy nie mniej niż oni nas, nawet jeśli chwilowo wydaje się, że jest odwrotnie. Bo tylko konfrontując się z nimi, możemy tak naprawdę, do końca, bez złudzeń odkryć siebie samych. Kim jesteśmy i jacy chcemy być, co w nas jest istotą, a co przypadłością bez większego znaczenia” – Paweł Goźliński „Książki. Magazyn do Czytania”; Jerzy Wójcik, „Gazeta Wyborcza”.„Masz w ręku szczególną książkę napisaną przez i dla tych, którym NieObca jest postawa otwartości na Innego i gotowość niesienia pomocy ludziom, którzy stracili swoje miejsce na ziemi. Wierzymy, że obdarowując nią, możemy obdarowywać się także dobrem, otwartością i siłą. Kupując i czytając tę książkę, przyczyniacie się do niesienia pomocy humanitarnej ofiarom kryzysu zbrojnego w Syrii, gdzie Polska Akcja Humanitarna od 2013 roku dostarcza potrzebującym cywilom wodę, żywność, środki medyczne i higieniczne. Dzięki Tobie możemy kontynuować i rozwijać te działania. Serdecznie dziękujemy!” – Polska Akcja darmo nad „NieObcym” pracowali redaktorzy, korektorzy, graficy. Okładkę bez wynagrodzenia przygotowali Przemek Dębowski i Wojciech Kwiecień-Janikowski, podobny gest wykonała drukarnia. Kilkanaście osób, w tym dawni opozycjoniści, sfinansowało papier.„Zgubiona dusza” (2017)Był sobie raz pewien człowiek, który bardzo dużo i bardzo szybko pracował i już dawno zostawił swoją duszę gdzieś daleko za sobą. Bez duszy żyło mu się nawet dobrze – spał, jadł, pracował, prowadził samochód, a nawet grał w tenisa. Czasem jednak miał wrażenie, że wokół niego jest zbyt płasko, jakby poruszał się po gładkiej kartce z zeszytu do matematyki, kartce, którą pokrywają równiutkie kratki…”Pierwsza książka Olgi Tokarczuk, która mówi nie tylko słowami, ale i obrazami. To dwugłos – idąc za słowami pisarki, Joanna Concejo stworzyła równoległą opowieść, ukrytą w obrazach. Poruszająca rzecz o czekaniu, cierpliwości i uważności.„Opowiadania bizarne” (2018)Świat staje się coraz bardziej i nieprzewidywalne opowiadania, dzięki którym inaczej spojrzymy na otaczającą nas rzeczywistośćPochodzące z języka francuskiego słowo „bizarre” znaczy: dziwny, zmienny, ale też śmieszny i niezwykły. Taka właśnie – zadziwiająca i wymykająca się wszelkim kategoriom – jest najnowsza książka Olgi opowiadań. Każde z nich toczy się w innej przestrzeni. Wołyń w epoce potopu szwedzkiego, współczesna Szwajcaria, odległa Azja i miejsca jest poczucie dziwności i skąd ono pochodzi? Czy dziwność jest cechą świata, czy może jest w nas?Zmienny rytm opowiadań sprawia, że czytelnik ani przez chwilę nie może być pewny tego, co wydarzy się na kolejnej stronie. Olga Tokarczuk wytrąca nas ze strefy komfortu, wskazując, że świat staje się coraz bardziej niepojęty. Obecne w opowiadaniach elementy groteski, czarnego humoru, fantastyki i grozy unaoczniają, że w naszej rzeczywistości nic nie jest takim, jakim się wydaje.„Profesor Andrews w Warszawie. Wyspa” (2018)Oko w oko z niespodziewanym. Dwie historie ludzi, którzy przestali być pewni tego, co dzieje się wokół nich, kim są. Ich świat w jednej chwili wywrócił się do góry nogami.„Wielogłos o Zagładzie” (2018)Publikacja podejmuje problem obrazowania i interpretowania Holokaustu. Muzeum MOCAK poprosiło 100 osób: filozofów, historyków, literaturoznawców, psychiatrów, artystów, kuratorów i pisarzy o odpowiedź na pytania, które wydają się dziś najważniejsze – między innymi o pamięć i sposób opisywania Holokaustu oraz granice wolności twórczej w mówieniu o nim. Jest to więc książka nie tyle o Zagładzie, ile o odpowiedzialności za nią, postrzeganą oczyma czołowych polskich i zagranicznych została zainspirowana wystawą „Doświadczenie Auschwitz. Polska – Izrael – Niemcy”, prezentowaną w MOCAK-u w 2015 roku. Ekspozycja wzbudziła silne kontrowersje, a w odniesieniu do niektórych prac również protesty. Te reakcje pokazały, jak dalece temat jest nieprzepracowany i „zakazany”. Działalność związana ze zmianą tego stanu rzeczy – obejmująca nie tylko organizację wystaw, ale także projekty wydawnicze i badawcze – stanowi istotny punkt programu MOCAK-u.
Książki i Filmy wtorek, 17 marca 2020 14:30 10 października 2019 roku Szwedzka Akademia uroczyście poinformowała, że Olga Tokarczuk została laureatką Literackiej Nagrody Nobla. Nazwisko artystki już wcześniej było znane, ale dopiero teraz wszyscy zaczęli sięgać po jej książki. A ty – czy zdążyłaś już zapoznać się z pozycjami wartymi najsłynniejszej nagrody na świecie? Jeśli nie, to mamy dla ciebie krótkie streszczenie każdej pozycji, a dodatkowo – garść faktów o Oldze Tokarczuk. Olga Tokarczuk – ciekawostki z życia artystki Olga Tokarczuk przyszła na świat 29 stycznia 1962. Urodziła się w Sulejowie jako córka pary nauczycieli. Wychowywała się w Klenicy, później jednak przeniosła się do Kietrza, gdzie ukończyła liceum ogólnokształcące. Kolejnym etapem edukacji artystki było ukończenie studiów – precyzując, ukończyła Wydział Psychologii Uniwersytetu Warszawskiego. Jako pierwsze spod pióra noblistki wyszły nie książki, a opowiadania – publikowane były w piśmie „Na przełaj”, a sama artystka występowała pod pseudonimem „Natasza Borodin”. Olga Tokarczuk – ciekawostki artystka ma siostrę, była dwukrotnie zamężna, jej obecnym mężem jest Grzegorz Zygadło, jest wegetarianką, jej osobistą asystentką jest ukraińska poeta Iryna Wikryczak, jak do tej pory 90 tłumaczy przetłumaczyło jej książki na 37 języków, jej książka „Prowadź swój pług przez kości umarłych” została zekranizowana pod tytułem „Pokot”, swego czasu pracowała z osobami niepełnosprawnymi intelektualnie, przed laty była pokojówką w jednym z londyńskich hoteli. Olga Tokarczuk – książki Zastanawiasz się, po którą książkę Olgi Tokarczuk sięgnąć w pierwszej kolejności? Oto chronologiczny spis publikacji naszej noblistki wraz z krótkim opisem – na pewno ułatwi ci podjęcie wyboru! Olga Tokarczuk – „Miasto w lustrach” To debiutancki tomik wierszy poetki, stanowiący wkładkę do czasopisma „Okolice”. Dodatek został opublikowany w październikowym numerze 1989 roku. Olga Tokarczuk – „Podróż ludzi Księgi” To debiutancka powieść noblistki – zostaniemy w niej wprowadzone w wyjątkowy świat. We Francji w roku 1685 Król Słońce ustanawia, że odtąd jedynym zgodnym z prawem wyznaniem będzie katolicyzm. W tym dziwnym świecie pojawia się porzucona Weronika, Markiz, bogacz de Berle oraz niemy woźnica – wszyscy postanawiają opuścić Paryż. Wyjątkowa podróż odmieni ich życie, choć wcale się tego nie spodziewają. Książka została ponownie wydana tuż po tym, jak Olga Tokarczuk otrzymała Nagrodę Nobla. Olga Tokarczuk – „ Powieść, która po raz pierwszy została opublikowana 25 lat temu. To historia o 15-letniej dziewczynie – Ernie, która na pierwszy rzut oka nie wyróżnia się niczym na tle rówieśniczek. Wystarczy jednak wgłębić się w kolejne strony, aby przekonać się, że córka fabrykanta jest medium – ma zdolności parapsychiczne, które ostatecznie traci. To piękna historia o tym, co wszyscy doskonale znamy – o niespełnionych marzeniach i wielkich pragnieniach. Olga Tokarczuk – „Prawiek i inne czasy” „Prawiek i inne czasy” Olgi Tokarczuk to obecnie jedna z bardziej popularnych pozycji na rynku. Historia o małej wsi – Prawieku, w której w latach XX żyje kilka rodzin. Uniwersalna książka o tym, co jest w życiu ważne, co przemija, o ludzkiej walce o godność i szczęście. Jedna z najbardziej docenianych pozycji Olgi Tokarczuk, po raz pierwszy wydana w 1996 roku. Olga Tokarczuk – „Szafa” „Szafa” to zbiór trzech opowiadań, wydanych w 1998. Książka nosząca w sobie pewien niepokój, będąca dowodem na to, że czasem to, co dziwne i „niemoralne”, okazuje się bardziej ludzkie niż sztampowe zachowania. To zderzenie dwóch światów i próby okiełznania dziwnej rzeczywistości. Krytycy podkreślają, że to właśnie „Szafa” Olgi Tokarczuk jako pierwsza z jej pozycji odsłoniła jej wewnętrzny świat. Olga Tokarczuk – „Dom dzienny, dom nocny” Wyjątkowa powieść wydana w 1998 roku. Historia o kobiecie, która wprowadza się do domu u samych stóp Sudetów. Tam zaczyna stopniowo zapuszczać korzenie, poznając niezwykłe historie z życia mieszkańców małej miejscowości. Historia – jak wiele z tych, które podjęła się opowiedzieć Tokarczuk, jest uniwersalna i dotyczy wielu z nas. Być może znajdziesz w niej odpowiedź na odwieczne pytanie: „Jak żyć?”. Olga Tokarczuk – „Opowieści wigilijne” To wyjątkowa pozycja na naszej liście, stanowiąca efekt współpracy Olgi Tokarczuk z Jerzym Pilchem oraz Andrzejem Stasiukiem. Niezwykłe trzy historie złączone w jedną książkę i idealna okazja do porównania stylu autorki ze stylem innych pisarzy. Nie będziesz zawiedziona. Olga Tokarczuk – „Lalka i perła” Czy pozycje, które znane są nam wszystkim od lat, można poddać zupełnie nowej interpretacji? Czy można dać im nowe życie, oświetlając je zupełnie innym światłem? Olga Tokarczuk pokazuje, że tak. Jej „Lalka i perła” to esej na temat „Lalki” Bolesława Prusa. Wyjątkowo intymna pozycja, wydana już 19 lat temu. Olga Tokarczuk – „Gra na wielu bębenkach” „Otwórz oczy, już nie żyjesz”, „Najbrzydsza kobieta świata”, „Wróżenie z fasoli”, „Żurek”, „Próba generalna” czy w końcu tytułowa „Gra na wielu bębenkach” – te i inne opowiadania Olgi Tokarczuk znajdziesz w książce z 2001 roku. Pozycja zdecydowanie godna uwagi, zaskakująca nieszablonowością i różnorodną tematyką. Zbiór ten był nominowany do Nagrody Literackiej Nike. Olga Tokarczuk – „Ostatnie historie” Jeżeli lubisz historie wielopokoleniowe, to ta książka podbije twoje serce. To opowieść o babce, córce i wnuczce – kobietach, których historie się rozeszły, ale które w końcu muszą, niezależnie od siebie, stanąć w obliczu śmierci. Przepiękna opowieść o przemijaniu, nieuchronności śmierci oraz sposobach na oswojenie tego, co wydaje się nieoswajalne. Olga Tokarczuk – „Anna In w grobowcach świata” Wyjątkowa opowieść, będąca nowoczesną interpretacją mitu o sumeryjskiej bogini Inannie, która zeszła do krainy życia po śmierci. Niezwykła historia, która – do czego przyzwyczaja nas już Olga Tokarczuk, porusza tematy uniwersalne i w której przejawia się zafascynowanie tematem przemijania. Książka została wydana w 2006 roku. Olga Tokarczuk – „Bieguni” „Bieguni” Olgi Tokarczuk to książka wielokrotnie doceniona – w 2008 autorka otrzymała za nią Nagrodę Nike, a w 2018 – Międzynarodową Nagrodę Bookera. Książka traktuje o biegunach – prawosławnym odłamie starowierców, którzy walczyli ze złem poprzez ruch. To niezwykła podróż, do której zaprasza autorka – ty też możesz wziąć w niej udział i przekonać się, że nie wszystko jest takie, jak się wydaje, a to, co wydaje nam się nieosiągalne, często jest w zasięgu ręki. Olga Tokarczuk – „Prowadź swój pług przez kości umarłych” Choć tytuł może niepokoić, książka ta – opublikowana w 2009 roku, jest jak najbardziej godna uwagi. To opowieść o serii morderstw. Główną bohaterką jest nauczycielka, która ma swoje przekonanie na temat winnych wszystkich zabójstw. Czy rzeczywiście za te śmierci odpowiadają… mszczące się zwierzęta? Olga Tokarczuk – „Moment niedźwiedzia” „Moment niedźwiedzia” to eseje, które po raz pierwszy opublikowane zostały przed ośmioma laty. Treść może zaskakiwać – potrzeba dużej dawki wnikliwości oraz refleksji, aby zrozumieć głębokie przesłanie autorki. To książka o budowaniu własnej świadomości, nierzadko na przekór innym. Jeżeli nudzą cię typowe, banalne powieści, budowane na tych samych schematach i według tych samych punktów, jeśli pragniesz odłożyć na chwilę książkę i pomyśleć o alternatywnym świecie, móc porównać go ze swoim – to wszystko to znajdziesz w „Momencie niedźwiedzia”. Olga Tokarczuk – „Księgi Jakubowe” Książka, za sprawą której Olga Tokarczuk po raz drugi w swojej karierze odebrała Nagrodę Nike. Bohaterami tej niezwykłej, tworzonej przez wiele lat powieści są postacie historyczne, między innymi Jakub Lejbowicz Frank, Elżbieta Drużbacka czy Katarzyna Kossakowska. Akcja toczy się w XVIII wieku, ale – podobnie jak wiele innych pozycji autorki, niesie niezwykłe, uniwersalne przesłanie. Olga Tokarczuk – „Zgubiona dusza” Wydana w 2017 roku pozycja porusza tematy, które dotyczą każdego z nas. Są tu zagadnienia związane z przemijaniem. Retoryczne pytania o to, co najważniejsze w życiu, zmuszające do chwili zastanowienia się, czy rzeczywiście idziemy w życiu najlepszą drogą i czy czegoś przypadkiem podczas tej podróży nie gubimy. Może tym czymś jest cały sens życia? Po lekturze tej książki będziesz miała ochotę zamknąć mijający czas w dłoniach, skupić się na tym, co w życiu najważniejsze – i o to właśnie chodzi. Olga Tokarczuk – „Opowiadania bizarne" Gdyby przetłumaczyć francuskie „bizarre” na język polski, uzyskalibyśmy słówko oznaczające coś dziwnego, niespotykanego, wręcz kuriozalnego. I właśnie takie są te opowiadania, które opublikowane zostały zaledwie 2 lata temu. Historie snute przez Olgę Tokarczuk dzieją się w przeróżnych miejscach i w przeróżnych czasach. Spotkasz niezwykłych ludzi i chwilami – choć to nie do końca wypada, głośno się zaśmiejesz. Zdecydowanie warto. Olga Tokarczuk – „Profesor Andrews w Warszawie. Wyspa” Nikogo nie trzeba przekonywać, że Olga Tokarczuk uwielbia opowiadania – tym razem również mamy z nimi do czynienia. To dokładnie dwie historie o dwóch różnych osobach, których poukładany świat nagle zupełnie się zmienił. Po lekturze zadasz sobie wiele pytań – między innymi o to, czy świat, który znamy, rzeczywiście działa tak, jak powinien? Czy rzeczywiście jesteś tym, kim jesteś? A może wszyscy widzimy się w krzywym zwierciadle? Olga Tokarczuk – warta uwagi nie tylko z racji otrzymania Nobla Od kiedy Olga Tokarczuk otrzymała Nagrodę Nobla, zainteresowanie jej twórczością bardzo wzrosło. Spróbuj jednak podejść do jej książek bez doszukiwania się „tej wyjątkowości wartej największej nagrody na świecie”. Spróbuj dojrzeć w niej siebie – swoje życie, swoją codzienność, swoje wartości. Książki Tokarczuk zachęcają do refleksji, chwili zatrzymania się, oceny swojego życia „z boku” i dojrzenia w nim tego, co najcenniejsze. Poruszają zwykłe, a jednocześnie najważniejsze dla każdego z nas kwestie – i dlatego właśnie zasłużyły na Literacką Nagrodę Nobla.
najbrzydsza kobieta świata olga tokarczuk